Adolygiad ‘Hola!’ – gan Naomi Seren Nicholas.

‘Hola!’ gan Mari Rhian Owen. Theatr Arad Goch, Aberystwyth.

Clywais yr wythnos ddiwethaf am fwriad y Llywodraeth i fewnfudo ffoaduriaid o Syria i dref Aberystwyth ac wrth gadw hyn mewn cof, roedd pennawd y ‘Cambrian News’ a thema ‘Hola!’ yn mynd law yn llaw . Yr hyn a wnaeth fy nharo’n rhyfedd yw bod bobl yn dal i orfod wynebu teithiau peryglus er mwyn ffoi o erchyllterau’r byd a hynny can mlynedd a hanner wedi mordaith y Cymry i dde America.

Set gymharol finimalaidd oedd i’r ddrama, gyda lliwiau a osoda awyrgylch forol. Er ei symlrwydd roedd yr hwyl, o ddefnydd wedi’i beintio â map, yn ddigon i gyfleu siâp y Mimosa i’r dim. Hoffais yn fawr y defnydd o brennau mân i gyfleu perimedr bwrdd y llong. Yr uchafbwynt i mi o ran y set oedd y defnydd o astell bren i gyfleu lefel islaw bwrdd y llong. Roedd y cwtsh cyfyng islaw’r astell yn codi cyfog arna i, ac yn cyfleu un o anawsterau’r daith.

A ninnau’n dathlu cant a hanner o flynyddoedd ers i’r Mimosa hwylio i Batagonia, nid oeddwn yn anghyfarwydd â’r hanes. Ond gydag ôl gwaith ymchwil manwl llwyddodd Mari Rhian Owen i roi gogwydd newydd ar sefydlu’r Wladfa. Ei champ oedd berwi’r hanes i lawr i berfformiad awr o hyd, heb i’r gynulleidfa deimlo eu bod wedi’u hamddifadu o’r darlun llawn. Un o’i harfau dramataidd effeithiol oedd yr ôl fflachiadau. Medrwn uniaethu â’r Cymry heddiw yn darganfod yr hanes mewn dyddiadur ond hefyd â’n cyndeidiau dewr. Roedd newidiad acen yr actorion o’r Cymry heddiw i acen y Wladfa’n eithriadol o slic ac yn dynodi’r naid amseryddol a daearyddol yn eglur. Roedd Arad Goch yn graff iawn hefyd gyda’u dewis o wisgoedd. Roedd gan bob actor wisg syml a oedd yn medru trawsnewid ag atodyn boed hynny’n glogyn yr Indiaid, sbectol neu’n ffedog o frethyn. Manylion tebyg i’r wisg sicrhaodd rhwyddineb y perfformiad.

Dyma’r ail ddarn o theatr mewn addysg gan Arad Goch yr wyf i wedi’u gwylio fel oedolyn. Mae’r cwmni wedi perffeithio’r gelfyddyd o lunio a pherfformio drama i blant i’r dim. Llwyddodd ‘Hola!’ gynnal fy niddordeb hyd y diwedd. Ac o weld wynebau’r plant yn yr awditoriwm roedden nhw hefyd wrth eu bodd, yn enwedig pan ddaeth yr actorion drwy’r gynulleidfa. Roedd Ffion Wyn Bowen, Siôn Emyr a Chris Kinahan yn feistri wrth eu gwaith. Roedd eu hegni’n ddi-dor a’u cymeriadau’n ddoniol. Rwy’n eu canmol yn arbennig am beidio mynd dros ben llestri â’r cymeriadau. Er eu bod yn gymeriadau wedi’u chwyddo roedd eu portreadau’n gredadwy. Dyma dri actor amryddawn, roeddent yn camu o un cymeriad i’r llall yn gwbl naturiol. Rhaid canmol Mari Rhian Owen hefyd am gyflwyno hanes mor gymhleth gan ddefnyddio cast o dri.

Llwydda’r canu rhoi croen iâr i mi ar sawl achlysur – hoffais yr elfen o gerdd fel chwistrelliad Cymreig i’r ddrama. Darn cofiadwy i mi oedd cyflwyno’r unigolion ar y llong trwy odl. Brawddeg sydd wedi glynu gyda mi yw ‘Chubut am enw bach twt’. Profi gwna hyn bod odl yn gweithio wrth addysgu, mae’n siŵr bod nifer o blant Cymru bellach yn gyfarwydd â’r enw Chubut.

Er yr hwyl, y cymeriadu doniol a’r bwrlwm, roedd yna agweddau sensitif i ‘Hola!’ oedd yn cyffwrdd â’r gynulleidfa – siom y Cymry wrth iddynt sylweddoli mai diffeithwch oedd gwlad yr addewid, y glöwr yn sôn am golli ei wraig a’i fam, a’r baban yn marw ym mreichiau Ffion ar fwrdd y llong. Roedd y seibiau yma’n gwbl briodol, ac yn darlunio difrifoldeb y fordaith a dewrder y cant a thrigain a deithiodd i Batagonia.

Dyma gampwaith arall o waith theatr mewn addysg gan Arad Goch. I ddweud y gwir ni allaf bigo gwendid yn y perfformiad. Roedd graen di-nam yn perthyn iddo, ffarweliais â’r theatr gan ganmol slicrwydd ‘Hola!’ i gyfeiliant cerddoriaeth Sbaeneg traddodiadol.

 

 

 

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s