Aolygiad ‘Yfory’ gan Meleri Morgan, Nannon Evans a Megan Lewis

Yfory, Theatr Bara Caws. Canolfan y Celfyddydau Aberystwyth.

1) Wedi mwynhau?

Meleri: Dim rili.

Nannon: Naddo.

Megan: Yn anffodus, dim fel’ny.

 

2) Beth wnaeth ichi chwerthin neu deimlo’n emosiynol?

Megan: Anodd oedd cydio yn naratif YFORY, a hynny oherwydd y dryswch rhwng yr hyn oedd yn ffuglen neu’n wirionedd. Cyflwynodd y ddrama gymeriadau cwbl ffug, ond eto, ar adegau, buasent yn cyfeirio at enwau cyfarwydd ym myd gwleidyddiaeth heddiw. O ganlyniad, teimlais ar goll mewn naratif gwbl ddiflas. Mae modd dadlau efallai bod ambell ennyd o emosiwn yn perthyn i’r ddrama, yn enwedig wrth wylio Ellie yn llawn rhwystredigaeth wrth drafod ei gweledigaeth bersonol am ddyfodol y wlad. Ond i mi, a dwi’n ymddiheuro os ydw i’n swnio’n hen ffasiwn (er fy mod yn 21 oed!), roedd y rhegfeydd yn sarnu’r holl beth. Does gen i ddim byd yn erbyn rhegi o fewn dramâu, ond does dim rhaid eu cynnwys ym mhob brawddeg er mwyn ceisio creu sgwrs naturiol.

Meleri: Nes i ddim chwerthin unwaith. Nid oedd y naratif yn gwneud i mi deimlo unrhyw emosiwn o gwbl. Rhaid i mi gytuno â Megan, teimlais bod y rhegfeydd yn mynd yn fwrn, ac yn creu deialog rhyfedd!

 

3) Sut oeddech chi’n teimlo ar y diwedd?

Meleri: Teimlais rwystredigaeth llwyr. Ma’r syniad o ga’l ddrama wleidyddol yn ecseiting dros ben, ond o’n i’n teimlo mai nid drama weles i, ond yn hytrach, rhyw fath o bregeth undonog a dim byd newydd.

Nannon: Hoffwn bwysleisio nad oeddwn i wedi mwynhau’r ddrama yma oherwydd bod y perfformiad yn trafod gwleidyddiaeth ac oherwydd fy mod i’n ifanc. Dwi’n ymddiddori mewn gwleidyddiaeth, ond gormod o weiddi a phregethu heb unrhyw weledigaeth creadigol yn perthyn iddi oedd y perfformiad i mi.

 

4) Oedd y cymeriadau yn apelio atoch chi?

Nannon: Doedd cymeriad Ellie ddim yn apelio ata’i o gwbl. Teimlais mai’r unig reswm cafodd y fenyw yma lais yn y perfformiad oedd oherwydd ei bod hi’n cael perthynas rywiol gydag arweinydd y blaid. Mewn sgwrs ar ôl y sioe, dywedodd Siôn Eirian bod y fenyw yn rhoi elfen ffeminyddol i’r sioe. Y berthynas oedd yn rhyfedd i mi a sut gellir dehongli ei rôl fel un ffeminyddol.  Roedd yr hyn a ddywedodd yn bwysig, roedd ganddi weledigaeth diddorol i Gymru, dylai hi fod ar flaen y gad yn arwain y senedd, gan bod ganddi mwy o sbarc a mwy i ddweud na’i gŵr. Nid yw’n bortread cywir o rôl menywod yn ein byd gwleidyddol ni heddiw.

Meleri: Na, yn debyg iawn i Nannon, doeddwn i ddim yn hoffi portread y fenyw o gwbl. Ma’n hala ti deimlo yr unig ffordd ti llu fod yn fenyw mewn gwleidyddiaeth yw i fod yn bartner i arweinydd y blaid.

           

5) Barn am y set?

Nannon: Odd y set yn edrych fel set rhaglen deledu o 1987 – a diolch am rhoi llun o’r Bae fel canolbwynt i’r set, jyst rhag ofn i fi anghofio fod y senedd ym Mae Caerdydd.

Meleri: Same-y. Ni newidiwyd dim byd drwy gydol y ddrama nac ychwaith y golau felly braidd yn ddiflas.

Megan: Doedd dim byd yn sefyll allan, ond wedi dweud hynny, dim ond un ‘stafell oedd yn bodoli trwyddi draw, ac yn ddealladwy felly, mi fyddai wedi bod yn her i geisio creu set amrywiol ag un lleoliad i gynllunio.

 

6) Fyddech chi’n argymell pobl i fynd i’w gweld hi?

Nannon: I fi, os oes diddordeb da chi i weld pregeth, ewch i weld y ddrama. Er hyn, mae rhai’n canmol y sioe i’r cymylau felly yn amlwg, mae hollt ym marn y gynulleidfa.

Meleri: Na, ond rhwydd hynt i bawb eu barn ac efallai y bydd rhai yn anghytuno gyda fy sylwadau.

Megan: Er nad oeddwn i wedi mwynhau’r ddrama, nid yw o reidrwydd yn golygu na fyddai unrhyw un arall o’r un farn. Gwleidyddiaeth yw prif thema’r ddrama hon, ac felly disgwyliwch i glywed areithiau a maniffestos diri. Credaf mai’r hyn sydd yn siomedig am YFORY, yw nad oedd wedi fy nghyffroi, a ninnau mewn stad wleidyddol gwbl ansicr ac i rai, cyffrous.

Advertisements

Adolygiad ‘Raslas Bach a Mawr’ gan Nannon Evans

Raslas Bach a Mawr, Cwmni Theatr Bara Caws. Canolfan y Celfyddydau, Aberystwyth.

Fel babi o’r nawdegau, doeddwn i ddim cweit yn gyfarwydd â stori eiconig Wynford Ellis Owen a Mici Plwm, arwahan i’r llinell wichlyd ‘haia chwcs!’. Felly doedd gen i ddim disgwyliadau mawr yn barod am y sioe yma, doeddwn i ddim wir yn mynd allan o fy ffordd i gymharu’r gwreiddiol â’r un presennol.

Rhaid canmol yr holl actorion i’r cymylau. Doedd dim un yn sefyll allan am y rhesymau anghywir. Roedd perfformiad Iwan Charles a Llŷr Ifans yn ddigon i gael rhywun ar y llawr yn chwerthin. Roedd perfformiad Iwan Charles yn gorfforol arbennig, roedd ei ddawnsfeydd bach byddai’n gwneud wrth i rywbeth fynd yn dda yn hileriys. Wrth sugno ei fawd, siglo ei ben-ôl a bwrw ei ben i gyd mewn ffordd hollol fabïaidd yn ‘instant hit’ gyda’r gynulleidfa. Sicrhaodd llais awdurdodol ond eto, hollol gomig a mynegiant wynebol eithafol Llŷr Ifans bod cymeriad Syr Wynff yn hawlio sylw’r gynulleidfa. Roedd y bartneriaeth rhyngddynt yn cydbwyso’n berffaith, er bod y ddau mor dwp â’i gilydd, maent rhywsut neu’i gilydd yn llwyddo i drechu’r Prif Weinidog (Carys Gwilym) gyda help Moronwen (Llinos Daniel), cariad Plwmsan (ie, rywsut, mae’n llwyddo i ffeindio cariad).

Yn bersonol, nid drama oedd y perfformiad yma. Panto oedd hi yn ei hanfod, gyda’r prif weinidog a’r metron yn cymryd yr awenau fel y badis a Syr Wynff a Plwmsan fel y gwdîs. Hanfodol oedd y gynulleidfa ‘panto’ i’r perfformiad gan fod cymaint o bethau comig yn digwydd ynddi e.e. Syr Wynff yn rhoi slepjan i Plwmsan! Petai Theatr Bara Caws wedi aros ychydig wythnosau ac wedi’i hysbysebu fel panto Nadolig, dwi’n siŵr byddai’r holl sioe wedi gweithio’n well ac o bosib byddai’r gwerthiant tocynnau yn fwy? Teimlais nad oedd digon wedi digwydd yn yr hanner cyntaf a’i fod lawer rhy hir; des i allan o’r theatr ar ôl yr hanner cyntaf heb ddeall beth oedd yn digwydd. Yn ogystal, roeddwn i’n diflasu wrth wrando ar y cymeriadau ychwanegol yn canu gan nad oedd eu storïau hwy yr un mor ddiddorol (a doniol) â storïau Syr Wynff a Plwmsan.

Ond yr hyn nes i fwynhau mwyaf am y sioe oedd pa mor wleidyddol oedd hi. Roedd y prif Weinidog yn adleisio golwg Maggie Thatcher a’r digs cynnil tuag y Torïaid yn llwyddo i wneud y sioe yn banto soffistigedig oedd yn addas i bawb. Roedd y neges bod y bobl bach yn gallu trechu’r bobl fawr gyda’i gilydd yn gryf trwy gydol y sioe. Neges sy’n hollol bwysig ac yn un ry’n ni heddiw yn gallu uniaethu â hi.  Wrth gwrs, doedd y plant ddim yn gweld ôl gwleidyddol ar y sioe; roeddwn i wrth fy modd yn gweld plant yn y rhes flaen yn edrych yn geg agored ar Wynff a Plwmsan fel petai nhw’n enwogion go iawn.

Roedd y set yn wych o syml. Caniataodd y lefelau bod y cymeriadau mewn rheolaeth yn uwch na’r lleill ac felly  yn dangos y pŵer yma yn weledol i blant. Roedd y llithren a osodwyd ar ochr chwith y llwyfan yn caniatáu i’r golygfeydd lle’r oedd pob cymeriad yn rhedeg ar ôl ei gilydd fod yn ddiddorol ac yn gomig tu hwnt.

Des i allan o’r sioe â dagrau yn fy llygaid a stitch mawr yn fy mol ar ôl yr holl chwerthin, sefyllfa na fues ynddi erioed o’r blaen mewn sioe Gymraeg. Felly yn sicr, llwyddiant mawr oedd atgyfodiad Syr Wynff a Plwmsan, a hir oes i deyrnasiad Syr Wynff fel prif Weinidog weden i!

dsc_8798

Adolygiad ‘Y Glec’ gan Anna Wyn

Y Glec, Cwmni Theatr Arad Goch. Canolfan Arad Goch.

Dim ond dau actor ond degau o gymeriadau, dyma ddrama sy’n gwneud i chi chwerthin a chrio.

Wrth gerdded i mewn i’r theatr mae cerddoriaeth clwb yn seinio o amgylch a dau ddyn mewn crys a thei yn chwarae guitars ar y llwyfan. Mae’r teimlad fod parti ar droed yn glir. Wrth i’r perfformiad ddechrau mae’n amlwg fod sawl cymeriad yn y stori ond pob un yn cael ei bortreadu gan y ddau actor. Dyma un o’r pethau gorau am y ddrama yma, gallu a sgiliau’r actorion i gyfleu’r cymeriadau mor glir. Yn wir, mae’n sioc ar y dechrau fod cymaint o bethau’n digwydd mewn cyn lleied o amser ond unwaith rydych yn deall beth sy’n mynd ymlaen, mae’n hollol wych. Does dim amheuaeth pa gymeriad yw pa un, ac mae’r newid yn slic a phendant. Roedd hi’n braf medru ymlacio gan wybod fod yr actorion yn hollol ymwybodol o ba gymeriad sy’n dod nesa a phryd.

Mae’r defnydd o wisg yn wych, maent yn llwyddo i greu’r gwahaniaeth rhwng y cymeriadau’n amlwg trwy addasu eu gwisgoedd a’u osgo a lleisiau eu hunain. Ffordd syml ond effeithiol iawn o wneud i’r llwyfan deimlo’n llawn er mai dim ond dau actor sydd yno.

Mae hanner cyntaf y ddrama â naws eithaf cyfforddus ond eto cyffrous, mae popeth yn mynd yn dda ac mae’r gerddoriaeth yn eich denu i dŷ’r parti. Mae hi’n sefyllfa gyfarwydd i sawl un, oedolion yn cael eu hatgoffa o’u harddegau neu bobl ifanc sy’n gwneud yr un peth heddiw. Mae ynddi rywbeth i bawb, gall bawb uniaethu ag un cymeriad. Mae’r hanner cyntaf i gyd yn hwyliog ond yr eiliad mae’r gerddoriaeth yn peidio mae popeth yn newid yn llwyr. Does dim angen newid dim byd arall, dim newid goleuo na set dim ond diffodd y gerddoriaeth.

Mae’r ail hanner yn hollol wahanol ac mae’r teimlad cyfforddus yn diflannu’n llwyr, yn sydyn rydych ar flaen eich sedd yn barod i gael gwybod mwy. Yn yr ail hanner mae un o’r darnau mwyaf emosiynol, ble mae plentyn bach yn adrodd rhywfaint o’r hanes. Dyma olygfa sy’n tynnu ar y galon ac sy’n dod a’r stori’n fyw.

Roedd hon yn ddrama a oedd yn taro pob tant ac yn canolbwyntio ar yr actio a’r perfformio yn hytrach na’r set a goleuo. Er fod y llwyfan yn syml doedd dim angen mwy, roedd yn ddigon i danio fy nychymyg. Mae gallu’r actorion wir yn haeddu cymeradwyaeth ac roedd yn braf gweld drama a oedd yn addas ar gyfer ystod eang o gynulleidfa.

ag_kinghit_km102

(Llun gan Keith Morris)

Adolygiad ‘A Good Clean Heart’ gan Nannon Evans, Naomi Nicholas a Megan Lewis

A Good Clean Heart, Cwmni Neontopia. Canolfan Arad Goch.

Wedi mwynhau?

NSN: Do, daeth AGCH fel chwa o awyr iach. Mae’n arfer bellach i nifer o gwmnïau geisio dorri tir newydd ond dyma awr o adloniant syml, ond effeithiol.

NWE: Do, yn fawr iawn. Profiad arbennig o weld drama dwyieithog ar ei orau.
MML: Do wir. Sioe ddymunol yn dilyn stori rymus dau frawd

Beth wnaeth ichi chwerthin neu deimlo’n emosiynol?

NSN: Dwlais ar y rhannau pan oedd Oliver Wellington yn chwarae cymeriad y fam – llwyddodd i ddal cymeriad gwraig ganol oed o Lundain. Er hyn rhaid dweud nad oeddwn wedi synhwyro ei bod yn gaeth i gyffuriau tan i’r testun ddatgelu hynny. Fe weithiodd yr is-deitlau dwyieithog yn wych hefyd – darn cofiadwy oedd addasu Destiny’s Child yn y Saesneg i  Eden yn y Gymraeg – hileriys! Gallai Sibrwd ddysgu wrth is-deitlau AGCH.
NWE: Ar ôl i Hefin a Jay wthio eu mam i’r llawr ac achosi i’w phen waedu fe ddisgrifiodd Jay yr ymosodiad fel “Hefin ye, you just twatted my mum in the skull” – nath hwnna neud i fi chwerthin am ychydig o funudau yn rhy hir. Roedd diweddglo’r ddrama yn un hyfryd yn fy marn i, er bod y ddau wedi profi cymaint o broblemau yn eu bywydau, fe orffennodd y ddrama gyda’r llinellau caru ti” “ye, cuppa tea”. Geiriau hollol syml ond sy’n crisialu’r gwahaniaethau a’r cariad sy’n uno’r ddau at ei gilydd.
MML: Er bod sylfaen y ddrama â thraw emosiynol, nid llefain ond chwerthin oedd fy ymateb i ran fwyaf ohono. Wrth gwrs, roedd adegau lle’r oedd y testun yn cyffwrdd ag agweddau heriol o fewn cymdeithas heddiw, ond credaf fod Alun Saunders wedi llwyddo i greu cydbwysedd o hiwmor a thristwch trwyddi draw. Rhaid canmol creadigrwydd y cyfarwyddwr wrth fynegi’r hiwmor yma drwy goreograffi hwylus.


Sut oeddech chi’n teimlo ar y diwedd?

NSN: Bodlon. Llwyddodd AGCH i gyflwyno stori ddifrifol ond yn gymedrol. Nid wyf yn honni bod y sioe wedi torri tir newydd, ond oes angen? Roedd y dwyieithrwydd yn naturiol ond yn drawiadol. Roedd yr amgylchiadau yn gredadwy ac yn arwain at stori ddiddorol.
NWE: Hapus. Nid oedd y sgript yn ysgytwol nac wedi newid fy meddylfryd ar fywyd ond roedd e’n hyfryd i allu profi darn o theatr Cymraeg o safon. Theatr a oedd yn ddiddorol, yn ddoniol ac yn uno diwylliant dinesig Saesnig â diwylliant Cymreig cefn gwlad. 
MML:
Daw terfyn bob perfformiad yn darddbwynt trafodaeth, ac yn sicr roedd digon gyda’r dair ohonom drafod. Dwi’n falch (o’r diwedd), ein bod yn medru dod allan o’r theatr, ac yn medru canmol yr hyn a welsom

Oedd y cymeriadau yn apelio atoch chi?
NSN: Llwyddodd y ddau actor yn arbennig fel dau frawd. Roedd y brodyr begynau ar wahân, un wedi’i fagu yng Ngorllewin Cymru a’r llall yn Llundain. Yn naturiol roedd Hefin fel petai wedi cael bywyd cysgodol. A Jay yn gynnyrch y ddinas ac yn gymeriad cŵl, a’i berfformiad yn slic. Er hyn, roedd eu perthynas a thrawma eu plentyndod yn clymu’r ddau. Cyswllt clyfar arall rhwng y ddau oedd y syniad o ‘dreial’ – Hefin ar dreial rygbi a Jay, treial llys.
NWE: Oeddent. Roeddwn i’n dwlu ar y ffaith eu bod nhw mor wahanol i’w gilydd. Hefin yn fachgen ifanc brwdfrydig ac yna Jay yn ddyn ymlaciedig llawn dirgelwch.  Ond eto’n roedden ni’n gweld pethau oedd yn debyg rhyngddynt. Y ffordd roeddent yn gwenu ar ei gilydd a’r ffordd roedd y ddau ohonynt yn cael eu denu at drwbl.
MML:
Dyma gwestiwn anodd. Roedd y cymeriadau yn ffitio’r naratif yn dda, ond eto, dwi’n cwestiynu penderfyniad y dramodydd i ddewis dau gymeriad mor ystrydebol. A oedd rhaid i Hefin fod yn chwaraewr rygbi? A pam penodi dyn o dras ethnig, gyda hanes troseddu?

Pa actorion a gafodd hwyl arni?
NSN: Roedd perfformiadau’r ddau yn gaboledig. Mae’n debyg mai Oliver oedd fy ffefryn, yn syml efallai am ei bortread arbennig o’r fam. Mewn mannau teimlais fod James Ifan yn gorberfformio – ond posib mai rhinwedd o’i gymeriad oedd hyn.
NWE: Fe fwynheais i berfformiad Oliver Wellington yn fawr iawn, roedd ei newid o gymeriad Jay i’r fam bron yn naturiol. Roedd ei ffordd o actio yn gynnil a naturiol, nid ar un eiliad teimlais yn anghyfforddus wrth ei wylio. Roedd perfformiad James Ifan hefyd yn un effeithiol iawn. Ar adegau, doeddwn i ddim cweit yn deall yr hyn yr oedd James yn dweud oherwydd ei fod yn siarad mor gyflym. Ond wedi dweud hynny, roedd Hefin yn fachgen byrlymus oedd yn cyffroi mewn unrhyw sefyllfa, felly efallai bod y rhinwedd yma yn briodol.
MML:
Roedd y ddau actor i weld yn gartrefol iawn ar lwyfan, a’u rhyngweithio yn effeithiol tu hwnt. Ar adegau, teimlais fod y cymeriad Hefin yn goractio, gan orddefnyddio mynegiant wynebol. Ond wrth gwrs, chwaeth personol yw hyn.

Barn am y set?

NSN: Roedd y defnydd o dechnoleg yn wych. Arosfan bws a bin sbwriel oedd yma mewn gwirionedd, ond roedd rhai o’r uchafbwyntiau yn fy marn i yn seiliedig ar daflunio i’r set. Darn cofiadwy oedd cyfleu cyflymder y ddau gan ddefnyddio goleuni a thaflunio.
NWE: Roedd y set yn wych. Er ei fod yn syml, fe ddefnyddiwyd y set i’w llawn botensial. Tafluniwyd yr addasiad ar y set, ar ffurf ‘messenger’ facebook, mewn speech bubble ac ar y ffurf gyffredin o weld isdeitlau. Caniataodd hyn i’r addasiad bod yn ddiddorol ac yn gyffrous i’w ddarllen. Roedd addasiad y Gymraeg i’r Saesneg yn wych, pan addaswyd Destiny’s Child i Eden, ro’n i’n sylweddoli bod yr addasiad yr un mor ddoniol â’r perfformiad ei hun, felly roedd e’n werth darllen yr isdeitlau.
MML: 
Set hynod o effeithiol oedd i’r perfformiad yma. Roedd yr is-deitlau yn gweithio’n wych yn erbyn y set (Gorsaf bws), gan gyflwyno elfen fodern i’r hyn oedd o fewn y testun.

Barn am y cyfarwyddo?
NSN: Gwych oedd y darnau corfforol i gyfleu amser – hoffais yn fawr y ddeuawd wrth i’r ddau eistedd ar y bws. Cyflea’r coreograffi Jay’n dangos i Hefin sut oedd ymddwyn ar drafnidiaeth gyhoeddus yn y ddinas fawr.
NWE: Cyfarwyddo gwych gan Mared Swain. Roedd y symud yn effeithiol tu hwnt, yn caniatáu i ni a’r actorion gael hoe rhwng llinellau’r testun. Un peth sy’n sefyll allan oedd pan fu rhaid i Jay a Hefin redeg nôl adre i lynu at reolau tag Jay. Er eu bod yn rhedeg yn eu hunfan, roedd e fel petai nhw’n rhedeg am filltiroedd ac roedd fy nghalon yn curo’n galetach wrth i’r gerddoriaeth ddwysau ac wrth i’w coesau cyflymu.

Fyddech chi’n argymell pobl i fynd i’w gweld hi?
NSN: Yn sicr, ewch amdani. Ni newidiwyd fy mywyd o wylio AGCH yn fwy na gwylio drama dda ar y teledu. Ond wnes i wir fwynhau awr bleserus iawn o ddrama!
NWE: Wrth gwrs, hedfannodd yr awr. Cewch chi’r cyfle i glywed hanes dau fachgen wedi’i berfformio yn raenus a’i gyfarwyddo mewn ffordd creadigol a dychmygus.
MML:
Byswn – ewch amdani!

Unrhyw sylwadau pellach?
NSN: Dim ond tynnu sylw at y defnydd ffraeth a chwareus o isdeitlau dwyieithog. Roedd y ddwy iaith yn gyfartal ac yn gweithio– mwy plîs!
NWE: Pleser oedd gweld cwmni theatr yn perfformio mor llwyddiannus yn ddwyieithog. Ar ôl gweld y perfformiad, dylai gwylio drama ddwyieithog ddim fod yn fwrn arnom ni fel cynulleidfa. Dylai fod yn rhywbeth arferol i ni yng Nghymru erbyn hyn i ddathlu dwyieithrwydd yn hytrach na’i gondemnio a’i fawrygu.

Adolygiad ‘Gŵyl y Cynhaeaf’gan Naomi Nicholas

Mae’n debyg bod yna gyffro ar ddechrau pob taith, yn enwedig os mai chi yw’r rhai ffodus fachodd ‘set y gwt’ fel we’n ni. Gwyll y nos wedd hi arnom ni’n gadael parc y ffair, ar fws Richards â ‘Gŵyl y Cynhaeaf’ yn sheino ar ei flaen. We’n ni ar daith gyda llond bws o Gardis cyffrous  – ond heb damed o syniad i le.

 

Licen i drafod pob rhan o’r daith iasol o amgylch tref Aberteifi i ddathlu bywyd Dic Jones. Ond wnâi ganolbwyntio ar y lleoliadau a gododd groen gŵydd, y rheini a ddaeth â deigryn i’m llygaid. I gychwyn y stop cyntaf, y mart. Nid da byw oedd yn y cylch arwerthu ond côr meibion, a rheini’n canu o dan arweiniad Rhian Medi i gyfeiliant bargeinio’r arwerthwr. Ychwanegwch at hynny  ddidwylledd Ceri Wyn wrth iddo adrodd awdl ‘Y Cynhaeaf’ a chewch chi harmoni perffaith a seinlun llawn emosiwn. Bron y gellir dweud fod pitran patran y glaw ar do sinc, rhydlyd y mart yn cydymdeimlo â ni ar y tu fewn.

 

Delwedd fydd gen i hyd byth yw’r un a welsom ym Mharc Netpool. Wrth i olau’r bws ddiffodd, goleuwyd cerrig yr orsedd â golau dau dractor. Trawsnewidiwyd y cerrig gyda ‘rap bêls’ pinc ac fe ganodd Gwyn Morris gân y cadeirio o’u canol. Fe ganom ninnau mewn ymateb iddo o’r bws fel petai’r cytundeb wedi’i drefnu. Dic y bardd a Dic yr amaethwr wedi’u priodi mewn un delwedd trawiadol.

 

Eddie Ladd oedd wrth y llyw wedi’r cyfan, felly wrth eistedd yng Nghapel Bethania roedd yna ymdeimlad o ddisgwyl yr annisgwyl. Canodd gôr merched y gân ‘Edrych Fry’ mor rymus nes i’r sain fwrw fy mron. Yna daeth sŵn peiriant o fry. ‘Arglwydd, mae Eddie yn sefyll ar yr oriel â chainsaw,’ meddyliais. Ond wrth edrych fry i gyfarwyddiadau’r côr, awyren ddi-beilot oedd yno, â’r gwynt o’i llafnau’n gwyntyllu’r capel. Trois i feddwl am yr arbrofi yn Aberporth, a’r pryder a fynegodd Dic ynghylch y peth yn ei gerddi.

 

Yn sicr nid cyllid o gannoedd o bunnoedd oedd yn gyfrifol am lwyddiant ‘Cyflwyniad y Cynhaeaf.’ Saif y llwyddiant ar sail syniadau’r athrylith Eddie Ladd a llafur cymuned o bobl naturiol ddiwylliannol oedd yn barod i ymroi er mwyn dathlu bywyd y chwedlonol, Dic Jones.

Adolygiad ‘Rhith Gan’gan Meleri Morgan

Rhith Gan, Theatr Genedlaethol Cymru. Maes yr Eisteddfod Genedlaethol 2016.

Drama fuddugol yng nghystadleuaeth y Fedal Ddrama yn yr Eisteddfod  Genedlaethol  ym Meifod, y llynedd, yw Rhith Gân gan Wyn Mason. Seliwyd y ddrama  ar albwm Y Bardd Anfarwol gan Gareth Bonello. Enillodd yr albwm wobr Albwm Cymraeg y flwyddyn yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn  Llanelli yn 2014.

Perfformiwyd y ddrama heriol yma yn y cwt drama yn yr Eisteddfod Genedlaethol yn y Fenni eleni. Llwyfannwyd taith feddyliol a real yr albwm yn y ddrama ar linyn cryf trwy’r ddrama yw trasiedi a galar ond fe geir yma hiwmor ond hiwmor tywyll iawn. Plethir y cyfan yn gyfanwaith myfyriol. Tanlinellir yma fyrhoedledd a breuder bywyd ac effaith treigl amser ar fywyd. Trafodir yma syniadaeth athronyddol bardd Tsieinëeg o’r 8fed Ganrif. Cyflwynir ni i’r casgliad o farddoniaeth y bardd Tsieinëeg ar ddechrau’r ddrama pan agorir parsel ar y llwyfan. Dyma hefyd gyflwyno’r prif -gymeriad Orin (Rhodri Evan) i ni pan fydd yn agor y parsel ac ymddangosiad ei ferch Elen (Saran Morgan) ar y llwyfan. Gosodwyd y sefyllfa’n glyfar wrth i ni sylweddoli mai perthynas anhapus ac anghyflawn sydd rhwng Elen a’i mam. Y mae’r disgrifiadau a’r ieithwedd gref a ddefnyddia i ddisgrifio’r fam yn siarad cyfrolau. Mae Elen ar drothwy dod i oed (deunaw oed), ac er ar fin troi’n oedolyn y mae gan Elen ddisgwyliadau mawr o’i rhieni neu yn hytrach ei thad.. Datgelir y rheswm am hyn yn ddiweddarach yn y ddrama.

 

Y mae ymddangosiad y meistr Tsieineaidd ar y llwyfan yn gredadwy ac yn araf amlygir a deallwn taw ym mhen Orin mae hyn i gyd yn ddigwydd. Yn briodol ceir deuawd ond deuawd hyfryd rhwng Orin a Li Bai (Llion Williams). Rhwng y ddau yma fe ddaw’r comedi allan wrth i Li Bai orfodi Orin gyflawni defodau Tsieineaidd. Yn y darnau yma plethwyd y gerddoriaeth yn hynod o sensitif a synhwyrol  wrth i Gareth Bonello  ganu i gyfeiliant amryw o offerynnau gan y cymeriadau i gynnwys ambell i un Tsieineaidd. Fe grëwyd awyrgylch dirdynnol a oedd yn ddigon i gyffroi unrhyw un. Golygfa gofiadwy oedd yr un yn y coed ac fe grëwyd set ardderchog gan Luned Gwawr Evans. Roedd y symlrwydd yn chwarae rhan allweddol yn llwyddiant y set i greu argraff ac ychwanegu at eich dealltwriaeth o’r ddrama gyda chylch o olau mawr yn cyfleu’r lleuad yn effeithiol a chofiadwy.

 

Roedd yma sgript afaelgar iawn gan Wyn Mason. Cedwir y gyfrinach am farwolaeth Elen yn hynod o gelfydd. Y mae’r pwynt yma yn y ddrama yn drobwynt i mi oherwydd hyd yma yn y perfformiad nad oeddwn wedi uniaethu â un o’r cymeriadau na chwaith cael unrhyw ymdeimlad o gydymdeimlad gydag un o’r cymeriadau. Yn bendant gorfoda Wyn Mason i ni fynd ar daith emosiynol gyda’r  cymeriadau. Rhaid cyfaddef i mi fethu deall yn llawn perthynas Orin a’i wraig yn absenoldeb eglurhad digonol pam  fod gymaint o atgasedd rhyngddynt. Canlyniad hyn oedd i mi weld, yn gam neu’n gymwys, Hanna fel gwraig ddiflas nad oeddwn, mewn gwirionedd, yn ei hadnabod na’i deall. Rhaid canmol perfformiad dirdynnol a grymus Rhodri Evan wrth ddelio a phwnc na thrafodir yn aml ar lwyfannau sef afiechyd meddwl. Cafwyd llinellau hynod o gofiadwy megis ‘vague Sense of nothingness’ a ‘A’i rhith yw ein bywydau wrth i ni ddychmygu’r cyfan?’ Yn bendant mae dirgelwch bywyd a’r hyn sy’n anochel i ni yn gwestiwn oesol ac fe ofynnir hyn yn y ddrama yma yn effeithiol gyda ffresni gyda’r ychwanegiad o’r hyn sy’n codi o’r ddrama hon o absenoldeb yr enaid a gwacter ystyr.

 

Perfformiad clodwiw a gafaelgar ac er cystal y perfformiad, rhaid cyfaddef ar adegau fe’i welais yn anodd dilyn a deall y chwarae drwy gydol y ddrama. Er hyn mwynheais y cyfanwaith a’r perfformiad gafaelgar o ddrama heriol, gyfoes a diddorol. Os cewch y cyfle i wylio’r ddrama. Ewch da chi, ni fydd yn edifar gennych, yn wir fe fyddwch ar eich colled o beidio manteisio ar y cyfle.

Adolygiad ‘Nansi’ gan Megan Lewis

Nansi, Theatr Genedlaethol Cymru. Neuadd Bentref Y Tymbl.

Fel un a oedd yn anghyfarwydd â stori ‘Telynores Maldwyn’, Nansi Richards (1888-1979), roedd fy nisgwyliadau o gynhyrchiad diweddar Theatr Genedlaethol Cymru o Nansi yn agored iawn. Ro’n i’n ysu i ddysgu am ei hanes, yn enwedig ar ôl llwyddiant llwyfaniad cyntaf y ddrama yn Eisteddfod Genedlaethol, Llanfair Caereinion.

 

Llwyfannwyd Nansi mewn neuaddau pentref ar hyd a lled y wlad, ac i mi, neuadd bentref y Tymbl oedd yn gartref i’r ddrama arbennig yma. Mae yna rywbeth cysurus a chartrefol ynghylch neuadd bentref, ac yn debyg iawn i benderfyniad Nansi Richards i ddychwelyd yn ôl i’w gwreiddiau yng Nghymru, rhaid holi’r cwestiwn – a’i dychwelyd yn ôl i wreiddiau theatr draddodiadol yng Nghymru oedd bwriad Theatr Genedlaethol Cymru yn y cynhyrchiad yma?

 

Cyflwynwyd Nansi am y tro cyntaf yn y ddrama fel Cymraes ifanc yn dysgu i ganu’r delyn. Cefndir cerddorol oedd ganddi, gyda’i thad yn gantor adnabyddus yn yr ardal. Yn sicr, atgyfnerthwyd talent Nansi ar y delyn o fewn y ddrama ac roedd yn braf gweld dawn naturiol yn cael ei adlewyrchu mewn modd hyderus. Derbyniodd wahoddiad i fireinio’i sgiliau ar y delyn yng ngholeg Guildhall, Llundain. Cam mawr i fenyw ifanc yn ystod y cyfnod, ond cam hyd yn oed yn fwy oedd dilyn ei thaith i’r Amerig, lle gafodd groeso a sylw mawr.

 

Rhaid canmol gwaith yr actorion wrth iddynt fynd ati i bortreadu cymeriadau cryf eu hysbryd, a rhai yn chwarae mwy nag un rôl. Teimlais fod Melangell Dolma a oedd yn chwarae rhan Nansi wedi llwyddo i bortreadu diniweidrwydd ei chymeriad, ond eto yn dal ei thir wrth ymdrin â drama yn seiliedig ar annibyniaeth y fenyw yng nghyfnod lle mai dynion oedd yn hawlio awdurdod. Fel menyw ifanc heddiw, braf oedd gweld darn o theatr yn ymdrin â’r agweddau yma. Er hyn, agwedd traddodiadol iawn a gafwyd o fewn llif naratif y ddrama, a hynny’n ddealladwy wrth iddo gynrychioli cyfnod y 1920au.

 

Cafwyd ymdriniaeth o bwysau cymdeithasol ar fenywod y cyfnod i briodi er mwyn ffurfio uned deuluol, draddodiadol. Er mai nad dyma oedd dymuniad Nansi. Roedd gweld ei chariad tuag at gerddoriaeth yn blaenoriaethu unrhyw berthynas arall yn gosod naws annifyr, yn enwedig wrth iddi drafod y mater â’i rhieni. Rhaid canmol Theatr Genedlaethol Cymru am godi ymwybyddiaeth tuag at sensitifrwydd rhywedd o fewn cymdeithas.

 

Yn sicr, roedd y set yn un sy’n aros yn y cof. Cafwyd defnydd lawn o’r neuadd bentre’, wrth inni weld yr actorion yn perfformio mewn sawl platfform gwahanol. Gosodwyd hen fyrddau a chadeiriau tafarn yng nghanol y neuadd fel seddi i’r gynulleidfa, ac yna pedair llwyfan ar gyrion y neuadd. Gyda thancard o gwrw wrth law, sylweddolais ar gynildeb y cwmni theatr wrth fynd ati i ddefnyddio’r hyn a oedd wrth law yng ngofod y neuadd. Roedd y brif llwyfan yn cyflwyno digon o hiwmor wrth ddilyn perfformiadau cerddorol, tra bod yr ystafell wely yn adlewyrchu amharodrwydd Nansi i ollwng ei chariad tuag at ei thelyn, er mwyn canolbwyntio ar fywyd priodasol. Cadarnhawyd yma mai dilyn eich calon sydd yn bwysig, nid dilyn eraill.